Pesten: werk aan een veilige klas
Een grapje dat voor de één grappig is, kan voor een ander helemaal niet leuk zijn.
Een leerling die steeds buiten de groep valt. Een vervelende opmerking in de groepsapp. Iemand die wordt uitgelachen en klasgenoten die het wel zien, maar niets zeggen.
Pesten is niet altijd direct zichtbaar.
Juist daarom is het belangrijk om er in de klas over te praten. Wat is eigenlijk het verschil tussen plagen en pesten? Welke rollen hebben leerlingen bij pesten? En wat kun je doen als je ziet dat iemand wordt buitengesloten?
Als mentor kun je leerlingen helpen om daar bewust bij stil te staan.
Met de lessen, spellen en praktische werkvormen van Tumult praat je met leerlingen over pesten, groepsgedrag en wat zij zelf kunnen doen om de klas veilig en prettig te houden.
Werkboeken
Waarom is aandacht voor pesten belangrijk?
“Het was maar een grapje.”
“Ik deed zelf helemaal niks.”
“Zo bedoelde ik het niet.”
“Dat doen we altijd bij hem.”
Pesten gaat niet alleen over degene die pest en degene die gepest wordt.
Ook klasgenoten die meelachen, wegkijken, iets doorsturen of juist voor iemand opkomen hebben invloed op wat er gebeurt.
Daarom is het belangrijk dat leerlingen leren:
✔ het verschil herkennen tussen plagen en pesten
✔ herkennen wanneer iemand wordt buitengesloten
✔ nadenken over hun eigen rol in een groep
✔ zien wat hun reactie met een ander kan doen
✔ voor zichzelf en anderen opkomen
✔ weten wanneer en bij wie ze hulp kunnen vragen
✔ respectvol omgaan met verschillen
✔ samen verantwoordelijkheid nemen voor een veilige klas
Een veilige klas ontstaat niet alleen doordat je afspraken maakt. Leerlingen moeten ook ervaren dat iedereen invloed heeft op de sfeer in de groep.
Wat is het verschil tussen plagen en pesten?
Niet iedere vervelende opmerking is meteen pesten.
Vrienden kunnen elkaar plagen en daar allebei om lachen. Maar wanneer gedrag steeds opnieuw gebeurt, iemand er last van heeft of er een ongelijke situatie ontstaat, wordt het iets anders.
Voor leerlingen kan die grens lastig zijn.
“Maar hij lachte toch?”
“Ze doet het zelf ook.”
“Het was maar één berichtje.”
Daarom helpt het om situaties samen te bespreken.
Wat gebeurde er precies? Hoe voelde dat voor de ander? Gebeurt het vaker? Kan iemand makkelijk zeggen dat hij of zij het niet leuk vindt? En wat doen de andere leerlingen?
Zo leren leerlingen niet alleen naar hun eigen bedoeling te kijken, maar ook naar het effect van hun gedrag op een ander.
Hoe bespreek je pesten in de klas?
Pesten bespreken hoeft niet te betekenen dat je direct vraagt:
“Wie wordt er hier gepest?”
Juist door eerst met herkenbare situaties te werken, kunnen leerlingen nadenken over gedrag zonder dat iemand meteen persoonlijk iets hoeft te vertellen.
Begin bij herkenbare situaties
Leg een situatie voor.
Een leerling wordt nooit gekozen bij samenwerken. In de groepsapp wordt steeds dezelfde leerling belachelijk gemaakt. Iemand krijgt een bijnaam die hij eigenlijk niet leuk vindt.
Vraag vervolgens:
Wat gebeurt hier?
Is dit plagen of pesten?
Wie hebben hier allemaal een rol?
Wat zou jij kunnen doen?
Zo ontstaat een gesprek over gedrag in plaats van over personen.
Bespreek de verschillende rollen
Bij pesten zijn vaak meer leerlingen betrokken dan alleen degene die pest en degene die gepest wordt.
Wie lacht er mee?
Wie kijkt weg?
Wie zegt er iets van?
Wie haalt hulp?
Laat leerlingen nadenken over hun eigen invloed. Je hoeft niet degene te zijn die pest om tóch invloed te hebben op wat er gebeurt.
Maak helpen concreet
“Je moet voor elkaar opkomen” klinkt logisch.
Maar hoe doe je dat eigenlijk?
Bespreek concrete mogelijkheden. Niet meelachen. Naast iemand gaan zitten. Een vervelende opmerking stoppen. Iemand achteraf vragen hoe het gaat. Een mentor of docent inschakelen.
Kleine acties kunnen al verschil maken.
Zorg dat leerlingen weten waar ze terechtkunnen
Leerlingen moeten weten dat ze hulp mogen vragen.
Niet alleen wanneer ze zelf worden gepest, maar ook wanneer ze zich zorgen maken over iemand anders.
Bespreek daarom ook wie binnen school kan helpen en hoe een leerling zo’n gesprek kan beginnen.
Blijf werken aan de groep
Een veilige sfeer ontstaat niet in één mentorles.
Kennismaken, samenwerken, vertrouwen, omgaan met conflicten en aandacht hebben voor elkaar dragen allemaal bij aan hoe veilig leerlingen zich in een klas voelen.
Praktische lessen over pesten
Omgaan met conflicten – Is het plagen of pesten?
Wanneer is iets nog plagen en wanneer wordt het pesten? Leerlingen onderzoeken het verschil en ontdekken hoe ze iemand kunnen helpen wanneer een situatie niet meer leuk is.
Omgaan met conflicten – Hoe ga je om met pesten?
Wat kun je doen wanneer iemand wordt gepest? Leerlingen ontdekken verschillende manieren waarop ze zelf kunnen helpen en leren dat ze niet machteloos hoeven toe te kijken.
Pesten – Sta je erbij of doe je iets?
Bij pesten heeft iedereen een rol. In deze les onderzoeken leerlingen welke rollen er rondom pesten bestaan en hoe hun eigen reactie verschil kan maken.
Conflicten voorkomen en oplossen – Wat doe jij tegen pesten?
Leerlingen ontdekken dat iedereen iets kan doen tegen pesten. Een praktische les waarmee je verantwoordelijkheid voor de sfeer in de klas bespreekbaar maakt.
Deze vier werkboeklessen komen rechtstreeks uit je huidige aanbod.
Week Tegen Pesten: hoe kunnen we elkaar helpen?
Een digibordles waarin leerlingen ontdekken dat verschillen in de klas juist een kracht kunnen zijn en nadenken over hoe ze elkaar kunnen helpen.
De Geheime Onderwijsmissie! – escaperoom
Maak van samenwerken een missie. Met deze escaperoom werken leerlingen samen aan opdrachten en codes en tegelijkertijd aan een veilig en gezellig groepsgevoel.
Week Tegen Pesten: je klas als team!
Een actieve digibordles in spelvorm. Leerlingen zoeken opdrachten, werken samen en ontdekken hoe je met elkaar een team vormt.
Week Tegen Pesten: heb jij het al gehoord?
“Heb jij al gehoord dat…?”
Roddels verspreiden zich snel, zeker via sociale media en groepsapps. Met deze digibordles kun je met leerlingen stilstaan bij roddelen en wat het doorgeven van verhalen met iemand kan doen.
Van pesten voorkomen naar een veilige groep
Pesten staat niet op zichzelf.
Hoe leerlingen met elkaar omgaan wordt beïnvloed door de sfeer en verhoudingen binnen de groep.
Daarom gaat werken aan een veilige klas ook over vragen als:
Hoe gaan we met elkaar om?
Wat doen we als iemand wordt buitengesloten?
Hoe lossen we een conflict op?
Durven leerlingen hulp te vragen?
En wat doen we wanneer iemand over een grens gaat?
Binnen de werkboeken Sociaal-emotionele vaardigheden van Tumult oefenen leerlingen met dit soort situaties en vaardigheden.
Niet alleen tijdens de Week Tegen Pesten, maar gedurende het schooljaar.
Veiligheid en pestgedrag
Pesten of onveiligheid in de klas vraagt soms om meer dan een losse mentorles.
Daarom heeft Tumult ook de mentormodule Veiligheid en pestgedrag.
De module gaat in op pesten en onveiligheid in de klas en de invloed daarvan op leerlingen. Daarmee is deze geschikt wanneer je als mentor verder wilt kijken dan één losse werkvorm of les.
Inspiratie voor mentoren
Wil je met jouw mentorleerlingen aan de slag met pesten en een veilige sfeer?
Bekijk bijvoorbeeld:
✔ de werkboekles Is het plagen of pesten?
✔ de werkboekles Hoe ga je om met pesten?
✔ de werkboekles Pesten: sta je erbij of doe je iets?
✔ de werkboekles Wat doe jij tegen pesten?
✔ de digibordles Hoe kunnen we elkaar helpen?
✔ de escaperoom De Geheime Onderwijsmissie!
✔ het spel Je klas als team!
✔ de digibordles over roddelen Heb jij het al gehoord?
✔ de mentormodule Veiligheid en pestgedrag
Veel van deze materialen zijn beschikbaar via Tumult Plus Online.
Tumult als partner voor het mentoraat
Tumult ondersteunt scholen en mentoren niet alleen met losse lessen, maar met complete leerlijnen, praktische ondersteuning en actuele thema’s voor het mentoraat.
Met Tumult werk je onder andere aan:
✔ studievaardigheden
✔ sociaal-emotionele vaardigheden
✔ loopbaanbegeleiding (LOB)
✔ burgerschap
✔ zelfvertrouwen en communicatie
Daarnaast ondersteunt Tumult scholen met:
- werkboeken en digitale lessen
- Tumult Plus Online
- mentortrainingen
- actuele lessen via Tumult Deze Week
- ondersteuning voor mentorenteams
Heb je vragen?
Neem contact op met Leon van Kuijk, consultant van Tumult.
- 06 4320 7445 of 020 421 5129
- leonvankuijk@tumult.nl
Lorem ipsum dolor sit amet adipiscing
