Mediawijsheid: lessen en tips voor het mentoruur
Hoeveel tijd brengen jouw leerlingen eigenlijk online door? Wat delen ze op sociale media? En weten ze wat anderen allemaal over hen kunnen vinden?
Voor jongeren is de online wereld een vanzelfsprekend onderdeel van hun leven. Ze appen, gamen, scrollen door TikTok en kijken video’s. Maar niet alles wat ze online tegenkomen is even leuk, veilig of betrouwbaar.
Een vervelende reactie onder een foto, een nepaccount of een bericht dat achteraf toch niet echt blijkt te zijn. Het zijn situaties waar leerlingen mee te maken kunnen krijgen, terwijl ze niet altijd weten hoe ze daarop moeten reageren.
Als mentor kun je leerlingen helpen om bewuster naar hun online gedrag te kijken. Met de digibordlessen en praktische tips van Tumult maak je onderwerpen als schermtijd, online identiteit en digitale veiligheid bespreekbaar in de klas.
Werkboeken
Mediawijsheid begint met bewustwording
Vraag leerlingen hoeveel tijd ze gisteren op hun telefoon hebben doorgebracht. Grote kans dat sommigen daarvan schrikken. Anderen vinden hun schermtijd heel normaal.
Maar mediawijsheid gaat over meer dan alleen de hoeveelheid tijd die je online bent.
Het gaat ook over hoe je met anderen omgaat, welke informatie je deelt en hoe je bepaalt of iets betrouwbaar is. Want wat online gebeurt, kan ook invloed hebben op hoe leerlingen zich voelen en gedragen op school.
Een opmerking in een groepsapp kan bijvoorbeeld de volgende ochtend nog voor spanning in de klas zorgen. En een foto die als grapje wordt doorgestuurd, kan voor iemand anders helemaal niet grappig zijn.
Door hierover te praten, help je leerlingen nadenken over hun eigen keuzes en de gevolgen daarvan.
Hoe maak je mediawijsheid bespreekbaar in de klas?
Je hoeft niet meteen een uitgebreide les te geven om met leerlingen in gesprek te gaan over hun online leven.
Met deze vragen kun je al een mooi gesprek beginnen:
Hoeveel tijd besteed jij dagelijks aan je telefoon? Laat leerlingen hun schermtijd bekijken. Is het meer of minder dan ze dachten?
Wat deel je wel en niet online? Bespreek welke informatie leerlingen liever privé houden en waarom.
Wat doe je bij een vervelende reactie? Vraag hoe leerlingen reageren als iemand online iets kwetsends zegt.
Kun je alles geloven wat je online ziet? Laat leerlingen nadenken over bewerkte foto’s, nepberichten en AI-gegenereerde informatie.
Welke invloed hebben influencers op jou? Bespreek of leerlingen zich weleens vergelijken met mensen die ze online volgen.
Wanneer leg jij je telefoon weg? Vraag leerlingen op welke momenten ze bewust even offline zijn.
Tip voor het mentoruur: laat leerlingen in tweetallen bespreken wat ze leuk vinden aan sociale media en wat ze soms juist vervelend vinden. Verzamel daarna de antwoorden op het bord. Welke ervaringen herkennen ze bij elkaar?
Zo maak je mediawijsheid persoonlijk en ontstaat er ruimte om ervaringen te delen.
Mediawijsheid in het mentoruur: drie onderwerpen om te bespreken
Online gedrag, privacy en schermtijd zijn onderwerpen die regelmatig terugkomen in het leven van jongeren.
Toch is het niet altijd gemakkelijk om hierover te praten. Leerlingen hebben soms heel verschillende ervaringen en ideeën over wat online normaal is.
Met de digibordlessen van Tumult kun je deze onderwerpen op een toegankelijke manier bespreken. Leerlingen denken na over hun eigen gedrag, reageren op herkenbare situaties en gaan met elkaar in gesprek.
Hier niet! Omgaan met ongewenst online gedrag
Haatreacties, scam-berichten en bewerkte foto’s. De online wereld is niet altijd even leuk.
Wat doe je als iemand een kwetsende reactie plaatst? Hoe herken je een verdacht bericht? En wat kun je doen als een foto zonder toestemming wordt gedeeld?
In de digibordles Week van de Mediawijsheid: hier niet! gaan leerlingen aan de slag met ongewenst online gedrag.
Ze denken na over situaties die ze zelf kunnen tegenkomen en bespreken hoe ze daarop kunnen reageren.
Ook ontdekken ze dat ze zelf invloed hebben op hoe prettig en veilig de online omgeving is.
Tip voor het mentoruur: bespreek met de klas wat het verschil is tussen een grapje en een kwetsende opmerking. Wanneer gaat iemand te ver? En wie bepaalt eigenlijk waar die grens ligt?
Wie ben jij volgens het internet?
Wat zou iemand over jou kunnen ontdekken als die je naam op internet opzoekt?
Leerlingen plaatsen foto’s, reageren op berichten en delen informatie over zichzelf. Maar ze staan er niet altijd bij stil dat die informatie iets vertelt over wie ze zijn.
En dat beeld hoeft niet altijd overeen te komen met hoe ze zichzelf zien.
In de digibordles Week van de Mediawijsheid: wie ben jij volgens het internet? onderzoeken leerlingen hun online identiteit.
Ze denken na over wat er van hen zichtbaar is en welke informatie ze eigenlijk met anderen willen delen.
Zo ontdekken ze dat ze zelf keuzes kunnen maken over hun online uitstraling.
Tip voor het mentoruur: laat leerlingen drie dingen opschrijven die ze graag over zichzelf laten zien op internet en één ding dat ze liever privé houden. Bespreek waarom ze die keuzes maken.
Altijd online? Kijk eens naar je schermtijd
Even een berichtje beantwoorden, een filmpje bekijken of door sociale media scrollen. Voor je het weet ben je een stuk langer bezig dan je van plan was.
Veel jongeren vinden zelf dat ze te veel tijd achter een scherm doorbrengen. Maar hoe weet je eigenlijk wanneer het te veel wordt?
En is alle schermtijd hetzelfde?
In de digibordles Week van de Mediawijsheid: altijd online? onderzoeken leerlingen hun eigen schermgebruik.
Ze staan stil bij hoeveel tijd ze online doorbrengen en denken na over de invloed daarvan op hun dagelijkse leven.
Daarbij gaat het niet alleen om minder schermtijd, maar vooral om bewuster kiezen wanneer en waarvoor je een scherm gebruikt.
Tip voor het mentoruur: laat leerlingen één moment op de dag kiezen waarop ze hun telefoon bewust wegleggen. Bespreek een week later hoe dat is gegaan. Was het gemakkelijk of juist lastig?
Praktische lessen over pesten
Omgaan met conflicten – Is het plagen of pesten?
Wanneer is iets nog plagen en wanneer wordt het pesten? Leerlingen onderzoeken het verschil en ontdekken hoe ze iemand kunnen helpen wanneer een situatie niet meer leuk is.
Omgaan met conflicten – Hoe ga je om met pesten?
Wat kun je doen wanneer iemand wordt gepest? Leerlingen ontdekken verschillende manieren waarop ze zelf kunnen helpen en leren dat ze niet machteloos hoeven toe te kijken.
Pesten – Sta je erbij of doe je iets?
Bij pesten heeft iedereen een rol. In deze les onderzoeken leerlingen welke rollen er rondom pesten bestaan en hoe hun eigen reactie verschil kan maken.
Conflicten voorkomen en oplossen – Wat doe jij tegen pesten?
Leerlingen ontdekken dat iedereen iets kan doen tegen pesten. Een praktische les waarmee je verantwoordelijkheid voor de sfeer in de klas bespreekbaar maakt.
Deze vier werkboeklessen komen rechtstreeks uit je huidige aanbod.
Week Tegen Pesten: hoe kunnen we elkaar helpen?
Een digibordles waarin leerlingen ontdekken dat verschillen in de klas juist een kracht kunnen zijn en nadenken over hoe ze elkaar kunnen helpen.
De Geheime Onderwijsmissie! – escaperoom
Maak van samenwerken een missie. Met deze escaperoom werken leerlingen samen aan opdrachten en codes en tegelijkertijd aan een veilig en gezellig groepsgevoel.
Week Tegen Pesten: je klas als team!
Een actieve digibordles in spelvorm. Leerlingen zoeken opdrachten, werken samen en ontdekken hoe je met elkaar een team vormt.
Week Tegen Pesten: heb jij het al gehoord?
“Heb jij al gehoord dat…?”
Roddels verspreiden zich snel, zeker via sociale media en groepsapps. Met deze digibordles kun je met leerlingen stilstaan bij roddelen en wat het doorgeven van verhalen met iemand kan doen.
Van pesten voorkomen naar een veilige groep
Pesten staat niet op zichzelf.
Hoe leerlingen met elkaar omgaan wordt beïnvloed door de sfeer en verhoudingen binnen de groep.
Daarom gaat werken aan een veilige klas ook over vragen als:
Hoe gaan we met elkaar om?
Wat doen we als iemand wordt buitengesloten?
Hoe lossen we een conflict op?
Durven leerlingen hulp te vragen?
En wat doen we wanneer iemand over een grens gaat?
Binnen de werkboeken Sociaal-emotionele vaardigheden van Tumult oefenen leerlingen met dit soort situaties en vaardigheden.
Niet alleen tijdens de Week Tegen Pesten, maar gedurende het schooljaar.
Veiligheid en pestgedrag
Pesten of onveiligheid in de klas vraagt soms om meer dan een losse mentorles.
Daarom heeft Tumult ook de mentormodule Veiligheid en pestgedrag.
De module gaat in op pesten en onveiligheid in de klas en de invloed daarvan op leerlingen. Daarmee is deze geschikt wanneer je als mentor verder wilt kijken dan één losse werkvorm of les.
Inspiratie voor mentoren
Wil je met jouw mentorleerlingen aan de slag met pesten en een veilige sfeer?
Bekijk bijvoorbeeld:
✔ de werkboekles Is het plagen of pesten?
✔ de werkboekles Hoe ga je om met pesten?
✔ de werkboekles Pesten: sta je erbij of doe je iets?
✔ de werkboekles Wat doe jij tegen pesten?
✔ de digibordles Hoe kunnen we elkaar helpen?
✔ de escaperoom De Geheime Onderwijsmissie!
✔ het spel Je klas als team!
✔ de digibordles over roddelen Heb jij het al gehoord?
✔ de mentormodule Veiligheid en pestgedrag
Veel van deze materialen zijn beschikbaar via Tumult Plus Online.
Samen werken aan goed mentoraat
Bij Tumult geloven we dat goed mentoraat meer is dan een verzameling mentorlessen.
Het gaat over weten wat er bij jongeren speelt, begrijpen wat zij nodig hebben en als school bewust nadenken over hoe je leerlingen begeleidt.
Daarom ontwikkelen we niet alleen werkboeken en digitale lessen. We spreken met experts en mensen uit het onderwijs, trainen mentoren en mentorenteams en vertalen actuele thema’s naar materiaal dat je in de praktijk kunt gebruiken.
Zodat je er als mentor niet alleen voor staat.
Heb je vragen?
Neem contact op met Leon van Kuijk, consultant van Tumult.
- 06 4320 7445 of 020 421 5129
- leonvankuijk@tumult.nl
Lorem ipsum dolor sit amet adipiscing
